صفحه اصلی کتاب های نشر پیکره

عنوان کتاب: خواجه اختیار منشی (گلستان هنر ۲3)

مولف: دکتر حمیدرضا قلیچ خانی

سال انتشار: 96

قیمت: 20000 تومان

بنابر بیشتر منابع، خطِّ تعلیق را نخستین خطِّ ایرانی می‏دانیم که برای نوشتن اسناد و مکاتبات فارسی وضع شد؛ این خط با همه ‏ی دلفریبی ‏های بصری‏ اش، خوانایی کافی را برای کتابت متون فارسی و همگانی شدن نداشت و از این رو خطِّ نستعلیق اندک اندک از اواسط سده‏ ی هشتم هجری، به یاری تعلیق شتافت و نه تنها تعلیق را منسوخ نکرد، بلکه در حفظ و ثبات جایگاه و موقعیتِ تعلیق در امور دیوانی، نقش بسزایی را ایفا کرد. در واقع نستعلیق را می‏توان منسوخ کننده ‏ی خطِّ نسخ در حوزه‏ ی کتابت متون فارسی دانست، چراکه نستعلیق از اوایل سده ‏ی نهم هجری برای کتابت متون فارسی عهده‏ دار نقش اصلی شد و خطِّ نسخ همچنان وظیفه‏ ی کتابت قرآن و برخی متون دینی را ادامه داد. متاسفانه تاکنون هیچ پژوهش در خوری در باب این خط و هنرمندانش منتشر نشده است. تعلیق را «ترسّل» و «نامه» نیز نامیده اند. از دلایل مهم گمنام ماندن تعلیق‏ نویسان، یکی این است که در تذکره ‏ها و رسالات خوشنویسی به اندازه‏ ی دیگر خوشنویسان جدی گرفته نشده ‏اند و آنها را منشی و دبیر قلمداد کرده ‏اند و از سوی دیگر، بسیاری از آثار چشمگیر ایشان در حوزه‏ ی نسخه ‏های منشآت، دستور ترسّل، اسناد، فرامین و جز این‏ها قرار دارد و بنا بر سند بودن آنها، کاتب امکان نوشتن نام خود را نداشت؛ همچنین آثار تعلیق تا سده ‏ی دهم، به ندرت به شکل قطعه و رقعه‌‏ های مستقل و هنری تولید شده و به دست علاقه ‏مندان می‏رسید. اختیار منشی در انجامه‏ ی چندین مرقّع و قطعه نام پدرش را «علی» و زادگاهش را «جنابد» یا همان گناباد آورده و در رقم‏ هایش، نام خود را «اختیار» نوشته است. همچنین در انجامه ‏ها و رقم‏ ها عنوانش را «منشی» و گاه «منشی سلطانی» آورده است. خوشبختانه مرقعات و قطعات فراوانی از وی در موزه ‏ها، کتابخانه ‏ها و مجموعه‏ های خصوصی ایران و جهان به یادگار مانده است. خواجه اختیار منشی گنابادی مشهورترین و نامدارترین خوشنویس تعلیق بشمار می‏رود و همین نکته سبب شده تا آثارش علاقه مندان بسیار داشته باشد و بیش از دیگر تعلیق نویسان مورد نقل و جعل قرار گیرد. در این کتاب نمونه هایی از آثار مجعول وی نیز معرفی و بررسی شده است.