صفحه اصلی نوشتار

مرگ نقاشی‌خط را چه زمانی اعلام می‌کنند؟


امید نقویان

در تاریخ هنر خوشنویسی ایران ما شاهد سیاه مشق هایی هستیم که نه بیانگرانه هستند و مفهوم خاصی را می رسانند و نه کارکردی دارند، و فقط برای به اصطلاح دست گرم کردن خوشنویس به کار می رفتند. با این وجود آیا می توان خوشنویسانی چون غلامرضا اصفهانی و میر حسین ترک را هنرمندانی مدرن از جنس انتزاعی نامید؟ پاسخ مشخصاً نه می باشد.

 همه ی این هنرمندان نقاشی‌خط به طور ذاتی روح مدرنیسم را نمی فهمیدند و این ناتوانی شان در فهم مدرنیسم بیشتر سهوی است چرا که محصول فرهنگی  از جنس توسعه نیافتگی مدرن هستند و  تنها با تغییر صوری ساده به واسطه ی رنگ پردازی ها و ادغام ها و در هم تنیدگی های حروف، بدون دگردیسی هایی که حروف الفبایی می توانند در فرم شان داشته باشند، مدعی آوانگارد بودن این هنر به شدت سنتی می شدند. آغداشلوی جوان به درستی در 1343 به آن ها تاخت و آنها را بلاتکلیف و درمانده «میان شرق قدیم و غرب جدید» نامید و نوشت: گویا عده ای نمی خواهند بدانند که از گذشته ی پرافتخار، با همه ی دبدبه و کبکبه اش کاری برای امروز ساخته نیست... که دیگر امروز نمی توان مینیاتور وخط نسخ و کوفی را به ما تحمیل کرد زیرا جوابگوی احتیاجات بصری امروز ما نیست»؛ به همان طریق، خطوط نستعلیق و شکسته نستعلیق و باقی.

تصوير: اثر محمد احصایی، ۱۳۵۳- اثر نصرالله افجه‌ای، ۱۳۷۰