صفحه اصلی نوشتار

دنیای تصویری اردشیر


محمدحسن حامدی

قریب به اتفاق آثار اردشیر محصص از نظام تصویری سرزمین مادری اش؛ ایران برداشت شده است.

او با این که سالیان سال از موطن خود دور بود، و حتی سفارش هایی را برای مجلات خارجی انجام می داد، اما  از روح و جوهر ایرانی خود بعضا کوتاه نمی آمد .

در سال 1385 پس از چند دهه لاپوشانی جامعه  از نام بلند اردشیر محصص، کوشیدم نمایشگاهی از آثارش در تهران برگزار کنم که پیشاپیش بی مخاطره هم نبود. انگیزه ی اصل را اما خود اردشیر در من ایجاد کرده بود.

خاطرم هستم در همان سال،  نیکزاد نجومی سفر کوتاهی به ایران داشت و در دفتر تندیس ملاقاتش کردم. باب آشنایی را اینگونه باز کرد که نشریه شما را در منزل اردشیر دیده و آشنا شده ام.

از شنیدن این حرف متعجب شدم. چگونه ممکن است "نشریه تندیس" سر از نیویورک در آورده باشد؟! 

بلافاصله توضیح داد که خواهر ادشیر؛ خانم ایراندخت، به طور مرتب مجله را برایش تهیه و به نیویورک پست می کند.

متعاقب این حرف اردشیر را آشنا یافته بودم، از نیکزاد خواستم تعدادی طرح از ایشان برایم ارسال کند تا نمایشگاهی برپا کنم. شخصا نیز با وی تماس گرفتم تا در این خصوص، همراهی لازم را داشته باشد. با وجود کسالت و بی حوصلگی، باکمال میل پذیرفت.

دو هفته بعد، به توسط مسافری که از آنجا می آمد،  یازده اثر برایم ارسال کرد که حقیقتا شگفت زده شدم.

پس انجام مقدمات، نمایشگاه با عنوان «اردشیر محصص بعد از سی سال» در تاریخ 19 خرداد 1385 در گالری هما برگزار شد، هجوم جمعیت بود و این که در چشم به هم زدنی تمام آثار که قیمت های 500 و 700 هزارتومانی داشتند، به فروش رسید.

از این مجموعه اما یک تصویر برایم آشناتر بود؛ تصویر یک مرد قاجاری که تفنگی را نشانه رفته است.

خیلی زود دانستم که این طرح، برداشتی است از تصویر روی جلد شماره 53 تندیس که ظل السلطان- حاکم اصفهان-  را نشان می داد؛ تصویری از عکاسی آلمانی ارنست هولتسر.

این کار اردشیر را همزمان با نمایشگاه؛ روی جلد شماره 75 به چاپ رسانیدم. زنده یاد «پرویز ملکی» پیشاپیش نمایشگاه، این اثر را به قصد خودش، تملک کرده بود که بعدها در منزلش مشاهده کردم؛ تصویری با ارزش که معنای وسیع تری از محصص به من می داد.