صفحه اصلی نوشتار

چرا هنر مدرن ... است؟

دومین نشست از سلسله جلسات هنرهای تجسمی در فرهنگان رازی واکاوایی کلیپی (چرا هنر مدرن بد است؟) از فلورزک نقاش رئال و استاد دانشگاه پراگا بود.


تندیس

پس از پخش کلیپ، بابک بهاری همانند روال گذشته با معرفی کتاب های برگزیده، نشست را آغاز کرد؛ هنر مدرنیسم، هنر مفهومی، راهنمای هنر مدرن، زیباشناسی، هنر معاصر، دادا و سوررئالیسم، قدرت هنر از نگاه مارکسیسم، سه گانه ی دکتر سمیع آذر (مدیر اسبق موزه ی هنر های معاصر)، هنر زندگی اجتماعی، تاریخ هنر، تاریخ زشتی و تاریخ زیبایی از این جمله اند.

اما هنر چیست؟ مقوله ای که نمی دانیم تعریفش چیست. اما به هرکس که بنحوی با آن مرتبط می شود تشخص به او می دهد. هنر کلاسیک بنا به تعریف افلاطون به تقلید از طبیعت می پردازد و فلورزک هم با همین نگاه دست به نقد هنر مدرن می زند. فلورزک هنر مدرن را  بد می خواند و در گفته هایش واژه هایی مانند زشت، بد، مشمئزکننده، بی ارزش و در نهایت توصیه اش: آنچه خوب نیست را کنار بگذاریم است که همسانی جالبی هم از جنس واژه گان و هم توصیه اش با متن سخن رانی هیتلر و سایر رهبران اینچنینی(استالین و مک کارتی) دارد؛ سیل لجن و مدفوع، جنون آمیز، احمقانه، وراجی ، بی ارزش، آنچه را نمی فهمید نابود کنید. و همین دستاویز به بیکاری و گاه به نابودی هنرمندهای سرشناس و ناشناس می انجامید.

 پریشانی و تشویش نخستین واکنش توده به هنرمدرن است و بگفته ای: (هنر مدرن پاسخ گوی فرهنگ عامیانه ی توده ها نیست.)

حال به  مثال ها برمی گردیم. مجسمه ی داوود و سنگ 340 تنی ، دو اثری که او به مقایسه ی آنها می پردازد این دو در دو جایگاه، سبک و بدون هیچ پیوند تاریخی و عقلانی با یکدیگرند، مجسمه داوود هنر دیداریست و برای حظ بصری بردن و... (شاید بتوان مجسمه داوود را با اثر موسی رودن قیاس کرد که هردو به بهره گیری از اسطوره، دین و بر اساس الگوهای زیباشناسی و تقلیدی هسنتد). ولی سنگ 340 تنی یک اثر مفهمومی و حسی است که در ورودی موزه گذاشته شده تا بازدیدکننده ها برای ورود از زیر آن رد شوند، ایده ی تازه و شیوه ی القای حس ترس یا از زیر کوه رد شدن. تجربه ای که با دیدن مجسمه ی داوود به ما دست نمی دهد. بابک بهاری با مثال شعر نو یادآوری می کند: با توجه به زمانه هنر دگرگون می  شود و این به معنای برتری هنر نو یا بی ارزشی هنر کلاسیک نیست.

به جای گفتن اینکه هنر مدرن بد است چرا نمی گوییم: چراهنر نو مهم، جذاب و تاثیرگذار است؟ سه ویژگی اصلی هنر مدرن، آزادی بیان، تقدم ایده بر اثر و عدم وابستگی به متریال خاص است. هنر مدرن هنر برای مخاطب است.( مگر نه اثر سکوت جان کیج  اگر در اتاقی خالی اجرا شود شکل نمی گیرد چون اثر با صداهای اتفاقی از تنفس و عطسه و... شنونده ها معنا و شکل می گیرد. در حالی هر کدام از سمفونی های بتهوون در اجرا ارزش خودش را خواهد داشت!).مخاطب ارتقا دهنده و گاه بخشی از اثر است.  بابک بهاری برای بحث خلاقیت تمرینی با قاب عمیق را با جا به جا کردن چند میوه و شی در درونش اجرا میکند، " هنر مدرن جسارت نوآوری" به ما می دهد. ایده هایی که از ناخودآگاهمان سر می زند و می توان اجرا کرد ویژگی که هنر کلاسیک از آن کم بهره است و مجسمه ی داوود همیشه داوود می ماند. دیگر ویژه گی هنر مدرن تابعیت ذهنی هنرمندها از ذوق و سلیقه ی خودشان بجای تابعیت از ذهن سفارش دهندگان(شاهان، درباریان، اشراف و...) است و درنهایت بهم ریزی زبان معیار از مهم ترین ویژه گی های هنر مدرن هستند. باری به شمار تک تک هنرمندها برایش تعریفی وجود دارد. در پایان ناقوسی دیگر از هنر مدرن به صدا در می آید: کلیب " اورسس ورلی هنر را مرتب می کند". ایده ای نوو خلاقانه و مفرح برای پایان بندی بحث جلسه که خود می تواند شروعی برای جلسات بعد باشد.